Başabaş Noktası Nedir? Grafiği ve Analizi Nasıl Yapılır?

Başabaş noktası nedir? Başabaş noktası grafiği yorumu nasıl yapılır? İşletmelerin kar ve zarar durumlarını gösteren nokta olarak tanımlanan başabaş noktası, toplam maliyet ve toplam gelirin eşit olması demektir.

Bu noktanın özelliği, sıfır noktası yani kar veya zararın olmadığı durumu göstermesidir. Bu yüzden işletmeler için oldukça önemlidir. Başabaş noktası grafiğinde noktanın altında işletme zarar ediyor demektir. Yine aynı şekilde noktanın yukarısında işletme kar durumuna geçmiş demektir.

Bu terimin İngilizce karşılığı break even point olarak karşımıza çıkıyor. Eğer bir firma henüz kar elde etmeden katlandığı maliyetleri karşılayabiliyorsa başabaş noktasında demektir. Diğer bir deyişle firma giderleri ile denk bir gelir elde ediyor anlamı çıkmaktadır.

Başabaş noktası hesaplama işlemi ise sabit giderler, birim değişken giderler ve birim fiyat kullanılarak yapılır. Buna göre aşağıdaki başabaş noktası formülü kullanılır:

Başa baş Noktası = Sabit Giderler / (Birim Fiyat−Birim Değişken Gider)

Formülde yer alan terimleri tanımlayacak olursak:

  • Sabit giderler: Üretim miktarına bağlı olmayan giderlerdir. Aylık olarak ödenen ve farklı kalemlere ait giderleri tanımlar. Kira, amortismanlar, personel maaşları, aidat, faturalar, sigorta ve vergiler gibi kalemlerdir.
  • Birim değişken giderler: Üretim miktarına bağlı olarak ortaya çıkan ve değişken olan giderlerdir. Hammadde fiyatı, üretime katılan ek maddeler gibi işin boyutuna göre her dönem değişiklik gösteren maliyetlerdir.
  • Birim fiyat: Satılan ürünün her birinin fiyatıdır.

Başabaş Noktası Analizi Nedir?

Bu noktanın bir diğer adı da kâra geçiş noktasıdır. Adından da anlaşılacağı üzere o noktadan sonra yapılan her satış kâr anlamına gelmektedir.

Bir işletmenin kâr mı zarar mı ettiğini bulabilmek için sabit giderler, birim fiyat ile değişken giderler farkına bölünür. Bu sonuç başabaş noktasındaki satış ve üretim miktarını verir.

Bu açıklamadan yola çıkarak başabaş analizi nedir diye bakacak olursak; bulunan üretim miktarında, üretim giderleri satış gelirlerine eşittir ve yapılan bu işleme başabaş noktası analizi denir.

Başabaş analizi kullanım alanları aşağıdaki şekilde sıralanmaktadır:

  • Firma zarar etmemek hatta kar elde etmek için hangi üretim hacmine ulaşmalıdır?
  • İşletmenin giderlerini karşılama ve kara geçme için birim fiyatı ne olmalıdır?
  • Birim fiyatı değişimlerinin işletme karı üzerinde etkileri neler olacaktır?
  • İşletmenin hangi üretim düzeyinde ne kadar gideri olacaktır?
  • Birden fazla ürüne sahip işletmelerin en karlı ürünü belirlemesi durumunda
  • Giderler değiştiğinde işletmenin başabaş noktası ve karında ne gibi değişiklikler olacaktır?

Başabaş Noktası Grafiği

Başabaş noktası analizi yapılırken dikkat edilmesi gereken önemli bir husus da grafik gösterimidir. Aşağıdaki grafikte de gösterildiği gibi üretim miktarı ve satış tutarının kesiştiği nokta başabaş noktasıdır ve burada toplam gelir toplam gidere eşittir yani kar sıfırdır.

başabaş noktası grafiğiBaşabaş noktasının altında kalınan her üretimde zarar söz konusudur. Üzerinde çıkıldığı noktalarda ise yapılan üretim kar getirecektir. Bunu bir örnekle açıklayalım:

Bir işletmenin aylık sabit gideri: 2.000 TL

Değişken gider: 40 TL

Satış fiyatı: 60 TL

Bu durumda formülü kullanacak olursak: B.B.N = 2000 / (60 – 40 TL) = 100 bulunur. Bu sonuç 100 birimlik satış yapıldığında işletmenin ne zarar ne kar ettiğini ortaya çıkarır. Yani bu nokta gelirler ile giderlerin başabaş olduğunu gösterir. 100 birimden daha fazla satış yapıldığında işletme kar etmeye başlar.

Eğer maliyetlerde bir artış olursa örneğin değişken giderin 50 TL olduğunu farz edelim. Bu durumda başabaş noktasındaki satış miktarı kaç olur?

B.B.N = 2000 / (60-50 TL) = 200 sonucu bulunur. Yani artık başabaş noktasında 200 birim satış yapılması gerekmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir